حكيم ابوالقاسم فردوسى

50

متن كامل شاهنامه فردوسى (شرح ميترا مهرآبادى)

بر تو مباد . چون گيو از پيش تخت خسرو برفت ، از هر سو سوارانى را به شتاب روانه ساخت تا گِرد گيتى را به جستجوى بيژن بگردند ، شايد در جايى نشانى از او بيابند . آن سپاهيان نيز همهء سرزمين ايران و توران را به زير پا نهادند ، ليك در هيچ كجا نشانى نيافتند . ديدن كى خسرو ، بيژن را در جام گيتىنماى سرانجام چون نوروز خرّم فرا رسيد ، گيو را به آن جام فرّخ نياز آمد . پس گيو پهلوان كه از براى پسر ، خميده و نالان گشته بود ، با دلى پر از اميد بيآمد . چون خسرو رخسار گيو را پژمرده ديد و دلش را آزرده از درد يافت ، بيآمد و جامهء رومى بپوشيد تا در پيشگاه يزدان به پا ايستد . آنگاه در پيش پروردگار گيهان آفرين خروشيد و خورشيد درخشان را آفرينها بگفت و از براى اهريمن بدكنش ، از پروردگار دادگر ، داد بخواست . سپس كلاه خجسته را بر سر نهاد و بدان جايگاه خراميد و آن جام را در دست گرفت و در هر هفت كشور بنگريست . پس همهء چند و چون كارهاى آسمان را از بخش برّه گرفته تا ماهى « 1 » و از كيوان و بهرام و هرمز و شير و ناهيد و تير در بالا و ماه در زير آنها ، همه را نگاريده يافت . و بدين سان كى خسرو - آن شاه افسونگر - در هفت كشور بنگريست و همهء آنچه را كه مىبايست رخ دهد ، در آن جام بديد ليك هيچ نشانى از بيژن پديد نيآمد . تا اين كه به كشور گرگساران رسيد « 2 » . ناگهان به

--> ( 1 ) - بخش بره تا ماهى منظور از برج حمل تا حوت يعنى 12 برج فلكى است . ( 2 ) - در باب تعيين مكان دقيق گرگساران اختلاف هست . به تصريح خود حكيم فردوسى در شاهنامه ، ج 2 ، ص 852 بيت 837 گرگساران در توران بوده است . ليك در همانجا ، ص 870 بيت 1155 مشاهده مىشود كه اين ناحيه در چين بوده است . طبق بعضى قراين نيز ناحيه‌اى به نام گرگساران در حدود شرقى ايران و در حوالى هندوستان قرار داشته است كه غالباً سرداران ايرانى از خاندان رستم براى سركوبى اقوام طاغى آن بدانجا فرستاده مىشدند . ر . ك . ج 1 از كتاب حاضر ، ص 190 - 189 . چنين به نظر مىرسد كه اقوام گرگسار در چندين ناحيه ساكن بوده‌اند و از اين رو با چندين ناحيه به نام گرگساران مواجه هستيم .